Từ 01/7/2025, một thay đổi lớn trong pháp luật xây dựng chính thức có hiệu lực: bãi bỏ chứng chỉ năng lực cho doanh nghiệp và tổ chức trong nhiều hoạt động xây dựng.
Đây được xem là bước cải cách mạnh mẽ nhằm cắt giảm điều kiện kinh doanh, loại bỏ “giấy phép con” và chuyển trọng tâm quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm.
Quy định mới này không chỉ tác động trực tiếp đến doanh nghiệp xây dựng, tư vấn, thiết kế mà còn ảnh hưởng đến cách thức tham gia dự án, đấu thầu và quản lý năng lực trong toàn ngành.
Xem thêm về Chứng chỉ Xây Dựng:
Tổng quan về chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng trước đây
Trước khi có thay đổi, chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng của tổ chức là điều kiện bắt buộc đối với nhiều doanh nghiệp khi tham gia:
- Thi công xây dựng
- Tư vấn, thiết kế, giám sát
- Quản lý dự án
Chứng chỉ được phân hạng (trong đó có chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng hạng 3, 2, 1) và do cơ quan chuyên môn cấp. Doanh nghiệp muốn tham gia dự án phải:
- Xin cấp hoặc gia hạn chứng chỉ
- Thực hiện tra cứu chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng khi làm hồ sơ pháp lý
Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy việc cấp chứng chỉ này mang nặng tính thủ tục, chưa phản ánh đúng năng lực thực tế và phát sinh nhiều chi phí tuân thủ.
Căn cứ pháp lý về việc bãi bỏ chứng chỉ năng lực từ 01/7/2025
Chủ trương bãi bỏ chứng chỉ năng lực không phải là đề xuất riêng lẻ mà đã được luật hóa thông qua các quy định mới, đáng chú ý gồm:
- Khoản 4 Điều 148 và khoản 2 Điều 159 Luật Xây dựng (đã được bãi bỏ theo luật sửa đổi liên quan)
- Theo Điều 95 Nghị định 175/2024/NĐ-CP
- Công văn 6386/BXD-KTQLXD ban hành ngày 07/7/2025 của Bộ Xây dựng
- Vẫn phải đáp ứng điều kiện năng lực theo các Điều 152, 153, 154, 155, 156, 157 của Luật Xây dựng (sửa đổi năm 2020) khi tham gia các dự án
Các quy định này cho thấy: không cấp chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng cho tổ chức theo cơ chế cũ kể từ 01/7/2025.
Quy định về chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng mới nhất
Theo quy định mới:
- Không cấp chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng cho tổ chức
- Không tiếp tục thủ tục cấp mới, cấp lại, gia hạn chứng chỉ năng lực doanh nghiệp
- Doanh nghiệp tự kê khai và tự chịu trách nhiệm về năng lực khi tham gia dự án
Điều này đồng nghĩa với việc chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng của tổ chức không còn là điều kiện pháp lý bắt buộc trong hồ sơ dự án, hồ sơ mời thầu như trước.
Doanh nghiệp có còn phải chứng minh năng lực hay không?
Câu trả lời là CÓ, nhưng theo cách khác.
Sau khi bỏ chứng chỉ năng lực cho doanh nghiệp và tổ chức, doanh nghiệp vẫn phải đáp ứng:
- Điều kiện về nhân sự chuyên môn
- Kinh nghiệm thực hiện dự án tương tự
- Năng lực tài chính, kỹ thuật
Những yêu cầu này được kiểm soát thông qua:
- Hồ sơ dự án cụ thể
- Quá trình đấu thầu
- Cơ chế hậu kiểm, thanh tra và xử phạt nếu vi phạm
Như vậy, bãi bỏ chứng chỉ năng lực không có nghĩa là buông lỏng quản lý, mà là thay đổi phương thức quản lý.
Quan điểm từ các hiệp hội ngành xây dựng
Theo Hiệp hội các nhà thầu xây dựng Việt Nam, chứng chỉ năng lực doanh nghiệp:
- Mang tính hình thức
- Dễ bị thuê, mượn, hợp thức hóa
- Không đảm bảo chất lượng công trình
Trong khi đó, Hội Kinh tế xây dựng Việt Nam cho rằng việc bỏ chứng chỉ:
- Giảm rào cản cho doanh nghiệp vừa và nhỏ
- Phù hợp cơ chế thị trường
- Giúp thị trường tự sàng lọc năng lực thật
Hai tổ chức này đều ủng hộ bỏ chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng cho tổ chức và tăng trách nhiệm pháp lý khi doanh nghiệp vi phạm.
Bỏ chứng chỉ hành nghề xây dựng và cá nhân có liên quan gì?
Song song với việc bỏ chứng chỉ năng lực, nhiều nội dung liên quan đến bỏ chứng chỉ hành nghề xây dựng cũng được rà soát. Định hướng chung:
- Cắt giảm các chứng chỉ hành nghề không cần thiết
- Bỏ chứng chỉ hành nghề xây dựng cá nhân đối với vị trí không quyết định an toàn, chất lượng công trình
- Chỉ giữ chứng chỉ cho các chức danh then chốt và gắn chặt với trách nhiệm pháp lý
Điều này giúp hệ thống pháp luật xây dựng tinh gọn, tập trung vào chất lượng thực tế thay vì số lượng giấy phép.
Tác động thực tế khi không cấp chứng chỉ năng lực cho tổ chức
Việc không cấp chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng cho tổ chức mang lại nhiều tác động tích cực:
- ✔ Giảm chi phí và thời gian làm thủ tục
- ✔ Doanh nghiệp mới dễ tiếp cận thị trường
- ✔ Hạn chế tình trạng “mua – bán chứng chỉ”
- ✔ Thúc đẩy cạnh tranh bằng năng lực thực chất
Tuy nhiên, trách nhiệm của doanh nghiệp cũng cao hơn, bởi mọi vi phạm sẽ bị xử lý trực tiếp dựa trên kết quả thực hiện dự án.
Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì từ 01/7/2025?
Sau khi bỏ chứng chỉ năng lực, doanh nghiệp nên:
- Chuẩn hóa hồ sơ năng lực nội bộ
- Lưu trữ đầy đủ hợp đồng, biên bản nghiệm thu
- Đảm bảo nhân sự chủ chốt đủ điều kiện theo luật
- Sẵn sàng cho thanh tra, hậu kiểm khi tham gia dự án
Đây là yếu tố then chốt để thích ứng với quy định về chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng mới nhất.
Câu hỏi thường gặp khi bỏ chứng chỉ năng lực cho doanh nghiệp và tổ chức
Bỏ chứng chỉ năng lực cho doanh nghiệp và tổ chức có hiệu lực từ khi nào?
Việc bỏ chứng chỉ năng lực cho doanh nghiệp và tổ chức được áp dụng từ ngày 01/7/2025 theo các quy định pháp luật mới. Kể từ thời điểm này, cơ quan quản lý không cấp mới, không cấp lại chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng cho tổ chức theo cơ chế cũ.
Sau khi bãi bỏ chứng chỉ năng lực, doanh nghiệp có còn được tham gia dự án xây dựng không?
Có. Doanh nghiệp vẫn được tham gia các dự án xây dựng, kể cả dự án sử dụng vốn nhà nước, nhưng không còn phải xuất trình chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng của tổ chức. Thay vào đó, doanh nghiệp phải đáp ứng điều kiện năng lực theo các Điều 152–157 của Luật Xây dựng (sửa đổi năm 2020) thông qua hồ sơ dự án và quá trình đấu thầu.
Không cấp chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng cho tổ chức có nghĩa là buông lỏng quản lý?
Không. Bãi bỏ chứng chỉ năng lực không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý. Nhà nước chuyển từ cơ chế tiền kiểm sang hậu kiểm, tăng cường thanh tra, kiểm tra trong quá trình thực hiện dự án và xử phạt nghiêm nếu doanh nghiệp vi phạm hoặc kê khai sai năng lực.
Doanh nghiệp đã có chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng trước 01/7/2025 thì xử lý thế nào?
Các chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng của tổ chức đã được cấp trước thời điểm 01/7/2025:
- Không còn là điều kiện bắt buộc khi tham gia dự án mới
- Chỉ có giá trị tham khảo trong hồ sơ năng lực
- Việc tra cứu chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng không còn mang ý nghĩa pháp lý quyết định như trước
Chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng hạng 1 còn được áp dụng không?
Sau khi bãi bỏ chứng chỉ năng lực, các phân hạng như chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng hạng 1, hạng 2, hạng 3 không còn được cấp mới cho tổ chức. Năng lực doanh nghiệp sẽ được đánh giá trực tiếp thông qua dự án, hồ sơ dự thầu và kết quả thực hiện thực tế.
Bỏ chứng chỉ năng lực có ảnh hưởng gì đến hồ sơ mời thầu?
Có. Từ 01/7/2025:
- Hồ sơ mời thầu không được yêu cầu chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng của tổ chức
- Chủ đầu tư đánh giá năng lực nhà thầu dựa trên:
- Kinh nghiệm thực hiện dự án tương tự
- Nhân sự chủ chốt
- Năng lực tài chính và kỹ thuật
Việc yêu cầu chứng chỉ năng lực trong hồ sơ mời thầu sau thời điểm này có thể bị xem là đặt điều kiện không phù hợp quy định pháp luật.
Bỏ chứng chỉ hành nghề xây dựng có giống với bỏ chứng chỉ năng lực không?
Không hoàn toàn giống nhau.
- Bỏ chứng chỉ năng lực: áp dụng đối với doanh nghiệp, tổ chức
- Bỏ chứng chỉ hành nghề xây dựng cá nhân: chỉ áp dụng với một số vị trí không trực tiếp quyết định an toàn, chất lượng công trình
Các chức danh then chốt vẫn phải đáp ứng điều kiện hành nghề theo quy định pháp luật chuyên ngành.
Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì khi không còn chứng chỉ năng lực?
Khi không cấp chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng cho tổ chức, doanh nghiệp nên:
- Chuẩn hóa hồ sơ năng lực nội bộ
- Lưu trữ đầy đủ hợp đồng, biên bản nghiệm thu
- Đảm bảo nhân sự chủ chốt đủ điều kiện theo luật
- Sẵn sàng cho thanh tra, hậu kiểm trong quá trình thực hiện dự án
Đây là yếu tố then chốt để thích ứng với quy định về chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng mới nhất.
Việc bãi bỏ chứng chỉ năng lực có lợi gì cho doanh nghiệp?
Bãi bỏ chứng chỉ năng lực giúp:
- Giảm chi phí và thời gian làm thủ tục
- Loại bỏ tình trạng mua – bán, thuê – mượn chứng chỉ
- Tạo môi trường cạnh tranh công bằng hơn
- Khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào năng lực thực chất thay vì hồ sơ giấy tờ
Việc bỏ chứng chỉ năng lực cho doanh nghiệp và tổ chức từ 01/7/2025 là bước cải cách quan trọng trong pháp luật xây dựng Việt Nam. Chính sách này khẳng định xu hướng quản lý mới: không quản lý bằng giấy phép, mà quản lý bằng năng lực thực tế và trách nhiệm pháp lý. Doanh nghiệp không còn phải xin chứng chỉ, nhưng phải làm thật, chịu trách nhiệm thật và cạnh tranh bằng chất lượng công trình.
Kế Toán Số Lâm Anh
Tối ưu hóa lợi ích, Tối đa hóa thành công
Số điện thoại: 0972092882
Email: sale@dichvuketoanso.com
Website: dichvuketoanso.com
Cụm từ liên quan đến bài viết:
Quy định về chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng mới nhất
Chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng của tổ chức
Tra cứu chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng
Chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng hạng 1
Không cấp chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng cho tổ chức
Bỏ chứng chỉ hành nghề xây dựng
Bãi bỏ chứng chỉ năng lực
Bỏ chứng chỉ hành nghề xây dựng cá nhân